Historie van de NVH- Algemeen

Uit Test Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken

De historie van N.V. Halbertsma's Fabrieken voor Houtbewerking te Grou
(gegevens overgenomen uit het archief: Halbertsma’s fabrieken B.V. te Grouw)


1891-1982

In november 1890 richtte de Grouster koopman Hidde Halbertsma Bzn. een verzoekschrift tot B. en W. van de Gemeente Idaarderadeel om in de kom van het dorp Grou:
een stoomhoutzagerij (en bewerken van hout) te mogen oprichten.
De (hinderwet)vergunning werd verleend en in april 1891 werd een kleine fabriek gebouwd in de tuin van de familie Halbertsma.

400×277px
Impressie van de z.g. Lytse Fabryk, het eerste bedrijfsgebouw van de fabriek in 1891
(afbeelding: potloodtekening van J.P. Rottiné)

De familie Halbertsma geniet in Friesland grote bekendheid vooral door het werk op literair gebied van de bruorren Halbertsma, Joost, Eeltje en Tjalling.

De vierde broer Binnert zette het familiebedrijf, de handel in hout en botervaten en de bakkerij, voort. Hij stierf in 1847 als een vermogend man.
Binnerts zoon Hidde nam deze taak over. Diens zoon Pieter Goslik inspireerde zijn vader tot de bouw van het fabriekje in de tuin. Hij kocht de fabriek van zijn vader in 1895. In hetzelfde jaar overleed Hidde Halbertsma Bzn. Als “Firma H. Halbertsma Bzn.” leidde P.G. Halbertsma de fabriek tot 1923.

De fabriek werd bijna jaarlijks uitgebreid, waardoor men in de tuin opgesloten raakte. In 1899 dempte men het eerste gedeelte van de vaarwaters De Baai en De Grou, die in de toekomst nog menige veer aan de uitbreiding van het Halbertsma-bedrijf zouden moeten laten.

De productie die oorspronkelijk vooral gericht was op botervaten, werd al spoedig gediversifieerd. Kisten voor de snel opkomende zuivelindustrie en fijne doosjes voor de verpakking van bonbons en suikerwerk werden in het pakket opgenomen. Teneinde op transportkosten te besparen werd in 1914 het timmerbedrijf van J. Terpstra te Leeuwarden opgekocht, waar de in Grouw gefabriceerde onderdelen werden geassembleerd tot kratten.

In 1908 en 1914 traden Hidde Binnert Halbertsma en Jan Nicolaas Mulder, zoon en schoonzoon van Pieter Goslik, tot de directie toe. De firma werd in 1923 omgezet in een N.V. met de naam:

N.V. Halbertsma’s Fabrieken voor Houtbewerking


Zij had tot doel: de exploitatie van fabrieken voor houtbewerking en den handel in houtwaren alles in den ruimsten zin genomen.”
In een N.V. berust het hoogste gezag bij de Vergadering van Aandeelhouders. Deze benoemt zowel de Raad van Commissarissen als de Directie.
De taak van de Raad van Commissarissen is het controleren van de Directie. De Directie is belast met de dagelijkse leiding van het bedrijf. Hierbij wordt zij terzijde gestaan door de staf of het management.

400×282px
De directeuren J.N. Mulder en H.B. Halbertsma in het hoofdkantoor
(afbeelding: collectie Halbertsma)

Na het overlijden van P.G. Halbertsma in 1925 leidden H.B. Halbertsma en J.N. Mulder de zaak verder. Naast directeur waren beide aandeelhouder: H.B. Halbertsma voor de ene helft en zijn zuster, de vrouw van J.N. Mulder, voor de andere helft. De productie breidde zich gestaag uit.

Om een zwaluwstaartmachine die na het instorten van de vraag naar melkpoederkisten werkloos stond, rendabel te maken, begon men met de productie van houten schotten en deuren. Zodoende betrad Halbertsma een nieuwe markt, waarop een ware concurrentieslag om een marktaandeel volgde. Na enige jaren had men een portie veroverd en geconsolideerd.

Naast productie-uitbreiding volgde ook een geografische uitbreiding. In 1935 werd de “N.V. Stoomhoutzagerij” te Lemmer gekocht en het jaar daarop (1936) de “N.V. Kistenfabriek” voorheen “Gideon” te Groningen. In 1940 opende men een filiaal te Hoorn, waardoor men dichter bij de afnemers van groentekisten in De Streek kwam.
De vatenfabriek van F. van Nistelrooy te Zutphen werd in 1950 gekocht en enige jaren later gesloten. Eveneens in 1950 werd het eerste van twee buitenlandse verkoopkantoren gesticht, Halbertsma Brussel N.V.
Dit bedrijf verhuisde binnen België verschillende keren en had als laatste vestigingsplaats Gent.
In 1954 werd de N.V. Houtwarenfabriek voorheen R Kliphuis te Sappemeer eigendom van Halbertsma. Zij werd nog in hetzelfde jaar verplaatst naar Groningen.
Als tweede buitenlandse verkoopvestiging volgde in 1967 Halbertsma-France s.a.r.1. gevestigd te Parijs.
Een jaar later (1968) werd Interwand N.V. te Eibergen verworven. Dit was een fabrikant van scheidingswanden. In Düsseldorf had deze een eigen verkoopbedrijf.

500×369px
De Halbertsma-fabriek in 1973 op het moment van bijna zijn grootste omvang
(afbeelding: collectie Halbertsma)

Aan het eind van de jaren ‘60 heeft Halbertsma dus grote belangen in de bouwsector, de emballage en de palletproductie. Er werken enige honderden werknemers. Door de hoge prijs van hout en de opkomst van karton loopt het belang van de emballage terug.

Halbertsma is eigenaar van enkele andere bedrijven geworden en voert daar het beheer over. De hoofddirectie van het hele concern is een taak van de Directie te Grou.

Het jaar 1970 was een belangrijk jaar voor Halbertsma. Het gehele concern werd overgenomen door Svenska Tändstickör Aktie Bolaget (S.T.A.B.) te Jönköping (Zweden), in Nederland beter bekend als fabrikant van Zwaluw lucifers. De overname vond plaats door S.T.A.B.’s handelsmaatschappij in Nederland, Swedish Match te Amsterdam.
In 1972 werden alle fabrieken behorend tot de Halbertsma- groep omgezet in B.V.’s. Dit bracht voor enkele bedrijven naamsverandering mee. Onder de Zweedse eigenaars werd in 1974 HOZA te Scheemda, fabrikant van houtprodukten en metalen stellingen bij het concern gevoegd.
Het was de laatste grote aankoop.

400×233px
De overdracht aan de N.O.M.
(afbeelding: collectie Halbertsma)

De Zweden deden in 1977 het hele concern over aan de Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (N.O.M.) te Groningen. Het was het grootste bedrijf dat tot dan toe door de N.O.M. was verworven met circa 800 werknemers.
Na de overname kreeg men echter langzamerhand te maken met de economische malaise.


In 1981 vond een grote reorganisatie plaats. Toch bleef men met verlies werken.

In juni 1982 werd surséance van betaling gevraagd.
Diverse bedrijven werden als losse eenheden verkocht. De later nog bestaande ondernemingen Halbertsma Pallets B.V. en Halbertsma’s Deuren B.V. te Grou staan dan organisatorisch los van het oude bedrijf.

Ondertussen is ook Halbertsma Pallets uit het dorp Grou verdwenen (2014), de deurenfabriek is thans van Van Vuuren.

Terug naar de pagina met onderwerpen