Marten Johannes Rottiné

Uit Test Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Marten Johannes Rottiné

Geboorte
Marten Johannes wordt geboren op dinsdag 10 december 1811 te De Lemmer.
Van de geboorte is aangifte gedaan op dinsdag 31 december 1811 (bron: Geboorteakte BS Lemsterland 1811 nr. 21).
Bij die aangifte is als getuige aanwezig: Johannes Tammes.

Gedoopt

Uittreksel Doopboek JMR gtgi 1.jpg
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)


Marten Johannes wordt vervolgens gedoopt op zondag 5 januari 1812 te De Lemmer (bron: Uittreksel uit het geboorteregister van de NH-Kerk te De Lemmer en als huwelijkse bijlage in 1837)

Burgerlijke Stand (BS)
Bekend is dat de Burgerlijke Stand omstreeks 1811 op bevel van keizer Napoleon Bonaparte is ingesteld. Ons land maakte op dat moment deel uit van het Franse keizerrijk.

Het is een gelukkig toeval dat de geboorteakte van Marten Johannes uit 1811 nog kan worden teruggevonden. Alhoewel deze akte belangrijke vragen oproept, hebben wij daarmee toch een document in handen, waaraan we enigszins houvast hebben.

Image002.jpg
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)

De inhoud van de geboorteakte:

//Op de 31e december 1811 verschenen voor Baljuw en Gemeentebestuur van het District Lemsterland vertegenwoordigd door de ambtenaar van de Burgerlijke Staat in de Gemeente Lemsterland, Canton Lemmer, Departemment Friesland Marten Martens, oud negenenveertig jaar, scheepstimmerknecht, wonende in de Lemmer, die aan ons heeft vertoond een kind van het mannelijk geslacht, geboren de tiende december 1811 van Jehan(nes) Rotenet en Antje Martens, aan welke de voornaam is gegeven van Marten
Nadat de beschreven verklaringen zijn gepresenteerd in tegenwoordigheid van Johannes Tammes, oud vijfenveertig jaar, kofschipper, en Marten Martens, oud negenenveertig jaar, scheepstimmerknecht, die het kind heeft gepresenteerd, hebben eerdergenoemde getuigen deze akte van geboorte na voorlezing met ons getekend.// (paraphrase)

Was getekend: Marten martens, Johannes Tammes, Johannes Hanzeus loco-Baljuw ter ordannantie van dezelve en………..?

Ook het uittreksel uit het geboorteregister de NH-kerk te De Lemmer vermeldt als geboortedatum 10-12-1811, de doopdatum is 05-01-1812, met als toevoeging: Onechte zoon van Antje Martens.

In het reglement, vermeld in één der kerkboeken, staat geschreven dat, indien er een onecht kind geboren is, dat als zodanig in het doopboek dient te worden vermeld. Als later de afkomst van het kind alsnog kan worden vastgesteld, bestaat er evenwel de mogelijkheid dat er in het doopboek dan nog een clausule wordt opgenomen, waarin het kind als zodanig wordt erkend en de onechtheid ervan wordt uitgewist.
Een dergelijke aanvullende notitie hebben we voor Marten Johannes niet kunnen vinden.
De familienaam Rottiné komt niet in het doopboek voor. Toch mogen we aannemen dat deze Marten Johannes dezelfde persoon is als de Marten Johannes, zoals die in de akten der Burgerlijke Stand worden vermeld.

Hiervoor menen wij de volgende bewijsgronden te mogen aanvoeren:

  • In beide bronnen is de moeder een zekere Antje Martens.
  • In beide gevallen is er sprake van een "onechte zoon". In de geboorteakte van de Burgerlijke Stand wordt alleen de moeder officieel genoemd. Over de Jehan Rotenee o.i.d. zullen we hierna nog het een en ander opmerken.
  • In beide documenten is de geboortedatum gelijk, n.l. 10-12-1811.
  • In beide gevallen stemt de doopdatum 5-12-1812 (NH-kerk te De Lemmer) overeen.
    (Deze doopdatum kunnen we ook vinden in de stukken die als bijlage opgenomen zijn bij de huwelijksakte van Marten Johannes Rottiné en Antje Scheltes Bijlsma.)

De naam van de vader: waarschijnlijk bekend!
De beschreven geboorteakte laat voor ons als afstammelingen een belangrijk detail zien, dat wij helaas met de grootste inspanning slechts met behoud van vraagtekens kunnen ontcijferen: de Rotenee o.i.d!
Waarom vinden we hier een naam van een vader, terwijl onze Marten Johannes een “onecht kind”is?
Volgens deskundigen in de genealogie is het aanvankelijk voorschrift geweest om een onderzoek naar de identiteit van de vader te verrichten, alvorens er een geboorteakte van een “onecht kind” wordt opgemaakt. Juist omstreeks het jaar 1811 is dit voorschrift evenwel vervallen.
Wij kunnen in de bewuste geboorteakte gelukkig dus toch nog een naam ontwaren, het is vrij zeker dat dit de naam van de vader is geweest.
Deze naam is helaas zo vaag geschreven, dat wij geen zekerheid kunnen krijgen over de schrijfwijze. Wij menen er echter wel vrij zeker van te zijn, dat het hier om de “oervorm” van onze familienaam gaat.
Er staat Jehan Rotenee o.i.d. of iets dergelijks…..
Deze naam is echter ook nog eens met fraaie “boogjes” doorgehaald, zodat voor Marten Johannes in zijn geboorteakte maar één ouderlijke naam overblijft: die van zijn moeder.

Nu we het toch over doorhalen hebben, er is met betrekking tot het bestaan van Marten Johannes nog meer met boogjes doorgehaald.

Op 24-12-1811 laat grootvader Marten Martens een akte opmaken, waarin hij voor zijn hele familie de familienaam Bijlsma aanneemt:

593×524px
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)

//Voor Baljuw benevens Gemeente-Bestuur van het District Lemsterland (waarnemende de functie van Maire der Gemeente van De Lemmer (Canton Lemmer, Arondissement Sneek, Departement Vriesland) gecompareerd zijnde Marten Martens Wonende te Lemmer, heeft derhalve verklaart, dat hij aanneemt de naam van Bijlsma voor familienaam en dat hij heeft het navolgende getal zonen en dochteren (en een kleinzoon) te weten:
Schelte oud 24 jaar
Antje oud 23 jaar
Marten oud 20 jaar
Harmen oud 18 jaar
Dirk oud 14 jaar
Sye oud 9 jaar
Grietie oud 6 jaar
//

Wij zien in deze akte echter dat “en een kleinzoon” keurig weer met potlood en in boogjes is doorgekrast!.
Waarschijnlijk is dit doorhalen voor de familie Rottiné van cruciaal belang! Het is duidelijk dat de familienaam “Bijlsma” voor alle familieleden is vastgelegd, behalve voor de kleinzoon en het kan niet anders of dat is Marten Johannes.


Wat er destijds precies is gebeurd weten wij niet.
Wij kunnen slechts enige hypotheses opstellen.

Wat ons in de eerste plaats opvalt is de ruime tijdsperiode tussen geboorte (10-12-1811) en het opmaken van de geboorteakte (31-12-1811).
Het is de tijd van begin en opzet van de Burgerlijke Stand en er zal misschien een gewenningsperiode nodig zijn geweest voor de bevolking om te voldoen aan de verplichtingen binnen een wettelijke periode.
Bovendien is er veel extra werk, omdat er veel familienamen moeten worden vastgelegd.
Zo neemt Marten Martens op 24-12-1811 voor zijn familieleden de naam Bijlsma aan, een passende naam voor een familie van scheepstimmerlieden. Dit feit vindt dus plaats tussen de geboorte en het opmaken van de geboorteakte van Marten Johannes.

De geboorte van een “onecht kind” zal destijds maatschappelijk minder gemakkelijk zijn geweest dan heden ten dage.

De volgende veronderstellingen zijn nu mogelijk:

  • De grootvader, Marten Martens (Bijlsma), heeft bij de geboorteaangifte de uit routine gestelde vraag: /Wie is de vader van het kind?/ logischer wijze volgens de werkelijkheid en in alle eerlijkheid beantwoord. De ambtenaar noteert vervolgens de genoemde naam, geheel in de traditie dat men in geval van een “onecht kind” een onderzoek naar de identiteit van de vader moet doen.
    Pas later beseft het ambtelijk apparaat dat hiermee een fout is gemaakt.
    Het onderzoek naar de identiteit is niet meer nodig: dus kan de naam van de vader worden verwijderd.
    Het is mogelijk dat dit de reden is waarom tegelijkertijd de naam van het kind uit de akte van aanname van de familienaam Bijlsma is gehaald, maar dat hoeft natuurlijk niet: per slot van rekening was bepaald dat een ieder een familienaam moest hebben. Dat zou al meteen in het begin kunnen zijn gebeurd. Als de moeder of grootvader hebben willen vasthouden aan de echtheid van afkomst van Marten Johannes, dan hebben ze misschien al op dat moment besloten dat hij zijn eigen familienaam diende te dragen, tijdens het opmaken van de geboorteakte.
  • Het kan ook zijn dat Marten Johannes op een later tijdstip de achternaam Rottiné heeft aangenomen, misschien om de band met zijn biologische vader niet verloren te laten gaan?.
    In dat geval zou men verwachten dat hiervan een officiële akte werd opgemaakt, het is bekend dat zoiets ook later, na 1811/1812 nog wel is gebeurd.
    Als hij die naam bewust heeft aangenomen, lijkt het aannemelijk dat de familienaam Rottiné ergens is geregistreerd,


Marten Johannes Rottiné bij de Nationale Militie (1830-1839)

Nationale Militie MJR gtgi 1.jpg
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)

1830 Marten Johannes Rottiné wordt in 1830 ook genoemd in:
"Alfabetische lijst Nationale Militie"- Archief Gem. Lemsterland nr. 844 onder volgnummer 24.

De gegevens hieruit:

naam : Rottiné
Doopnaam: Marten Johannes
Onecht kind van Antje Martens te Lemmer/Lemsterland
Militie-Kanton: 12
Lichting 1811/15 juni
Genoemd als beroep: Varensgezel
Maat: 1 ellen 663 strepen
(Personeel verblijf van den ingeschrevenen:) Lemmer/Lemsterland

Aantekeningen:
("door de moeder aangegeven")
Er wordt opgegeven dat hij ("bij zijne moeder") woont.

Onder de rubriek: (Of zij door het bestuur van de gemeente EX OFFICIO zijn ingeschreven) volgt:
("is uit de kolommen der Maatsch. van Weldadigheid gedeserteerd")

Dit betekent waarschijnlijk dat Marten Johannes in 1830 in eigen levensonderhoud kon voorzien en dus geen beroep deed op de liefdadigheid, zoals b.v. armenzorg of diakonie.
Het genoemde beroep van varensgezel zou in deze richting kunnen wijzen.

Volgens de Nationale Militie 1830:
Marten Johannes Rottiné, nr 44 geloot, hetwelk hem tot geenen dienst heeft verpligt.

1831:

600×135px
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)


Marten Johannes wordt op 16 maart 1831 ingedeeld als militair voor de tijd van vijf jaar. Nummerverwisselaar met Minse Siebes Stellingwerf, loteling van de ligting 1831, nr 14.

Signalement:
Uit de diverse bronnen van de Nationale Militie kunnen we het volgende signalement opstellen
Lengte: 1 ellen, 5 palmen, 7 duimen, 5 strepen.
Aangezicht: ovaal
Voorhoofd: lang
Ogen: blauw
Neus: ordinair (gewoon)
Mond: ordinair
Kin: rond
Haar: bruin
Wenkbrauwen: bruin
Merkbare tekenen: geen

600×135px
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)

1831: Marten Johannes Rottiné was deelnemer aan de Tiendaagse Veldtocht in België.
(//Bij gelegenheid van den opstand in België in de vesting Willemstad in 1831//)

1832: Metalen Kruis, d.d. 5 april 1832
Attestatie van Lemmer ingezonden 20 december 1833; te Bergeik aangenomen 2 december (militair).
(Bij gelegenheid van den opstand in Belgien bij het Mobiele leger in 1832 en 1833 en 1834)

450×297px
De Prins van Oranje voert het Nederlandse leger aan in de Slag bij Ravels op 3 augustus 1831
(afbeelding via: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tiendaagseveldtocht.jpg - Litho 1831, Collectie Regionaal Archief Tilburg -)

Ulke Hessels Brolsma schreef in 2006 in zijn boek Een slagje hier en daar, De Tsiendeiske Fjiltocht fan Hessel Brolsma de belevenissen van zijn voorvader Hessel Brolsma. In het uitvoerige onderzoek en de beschrijving van die belevenissen staan data, gegevens en feiten, die volkomen parallel lopen met de data, zoals wij die kennen van Marten Johannes Rottiné.
De conclusie ligt dan ook voor de hand, dat beide personen elkaar gekend moeten hebben en dus in hetzelfde legeronderdeel gediend hebben.
De geschiedenis, zoals Hessel Brolsma die heeft beleefd, geldt dus ook volledig voor onze stamvader.

1836:
22 oktober, met onbepaald verlof.

1837:
Fuselier bij de 2e Kompagnie, 2e Bataillon van de 18e afdeling Infanterie te Boxtel. (zie huw. bijl.)

Permissie Kolonel huw bijl gtgi 1.jpg
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)

1839:
Op 15 september gepasporteerd wegens experatie van dienst ingevolge aanschrijving van het D.V.O., -d.d. 12 augustus 1839 nr. 12 Dit betekent dat hij op dat moment is gedemobiliseerd.

Nog enige feiten: In de overlijdensakte van Antje staat de naam Rottiné vermeld!. Is dit een slordigheid van de ambtenaar? Immers, de vader van Antje, Marten Martens, neemt in 1811 voor de hele familie de naam Bijlsma aan, ook voor Antje.
Wij hebben geen huwelijksakte kunnen vinden van Antje Martens Bijlsma met een persoon, Rottiné genaamd....

Trouwakte-1 JMR gtgi.jpg
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)

Huwelijk in 1837
Als zoon Marten Johannes in 1837 trouwt, draagt hij de familienaam Rottiné!

Hij is daarmee de stamvader van de Rottiné's....

=link=
(afbeelding: kopie Rijksarchief Leeuwarden)

Marten Johannes Rottiné en Antje Scheltes Bijlsma waren neef en nicht.

Uit dit huwelijk zullen 10 kinderen geboren worden. Ze staan vermeld in het nageslacht van Marten Johannes Rottiné.

Aangezien er in het tijdperk 1812-1850 geen andere personen van andere stam werden gevonden die de familienaam Rottiné dragen, nemen wij aan dat Marten Johannes Rottiné als "stamvader"van onze familie moet worden gezien. Onze voorouders kunnen we dus, gelet op voorgaande geboorteakte, voorlopig alleen maar verder zoeken in de richting van zijn moeder Antje Martens.
In de geboorteakte wordt verder genoemd een zekere Marten Martens, die de geboorte van Marten Johannes bij de bevoegde instantie aangeeft.
Alles wijst erop, dat dit de vader van Antje is, immers wat is in zo'n geval waarschijnlijker dan dat de vader van de moeder de geboorte gaat aangeven?
Ook wijst Martens voornaam in deze richting:
Marten Johannes zal wel naar zijn grootvader Marten genoemd zijn, Antje moet een dochter van Marten zijn.
Zo moet Marten Johannes een zoon van ene Johannes zijn: de doorgehaalde Jehan Rotenee o.i.d. van de akte.
Marten Martens wordt in deze akte verder beschreven als scheepstimmermansknecht negenenveertig jaren oud zijnde.

Hieruit kunnen we opmaken dat Marten Martens omstreeks 1761/62 moet zijn geboren.