Stork stoommachine 1915

Uit Test Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken

We nemen aan dat de Stork-stoommachine van 1915 dezelfde is als de liggende machine die tot na de tweede wereldoorlog heeft dienst gedaan in de westelijk gelegen machinekamer.

Ik kan me nog heel goed beelden herinneren van deze machine. Ik zie nog (zeer fotografisch) de bewegende spaken van het vliegwiel en het naastliggende schijfwiel met de brede riem die naar de ver naar achteren geplaatste aandrijfas of generator liep….) Het is zeker dat ik op dat moment nog maar enkele jaren oud kan zijn geweest (2 a 3 jaar?). Mijn visueel geheugen gaat echter ver terug, tot wel voor het tweede jaar...

Uit de interviews is gebleken dat het inderdaad gaat om een liggende Stork-machine van het compoundtype. De machine was uitgerust met een “tussenliggende receiver” en het was geen tandemmachine. Deze machine beschikte dus over twee naast elkaar opgestelde cilinders, met ieder een eigen zuiger en drijfstang die met een afzonderlijke kruk op de krukas werkten. Als we het lijstje met geplaatste stoommachines bekijken, weten we dat het om een machine gaat van ongeveer 350 PK.

Storkmachine 1915 nr1.jpg
Voorbeeld van een Stork compound-stoommachine met afzonderlijke HD- en LD-cilinder, drijfstangen en krukken. De machine van Halbertsma uit 1915 behoort thuis in deze serie
(afbeelding uit: De Gids voor Machinisten, door E.F. Scholl, Leiden 1903)

Het is waarschijnlijk dat de machine een verdere ontwikkeling is geweest van de Stork-compound-machines die omstreeks 1900-1910 veel zijn gebouwd. Een dergelijke machine is hier in perspectief uitgebeeld.

De Stork-machine heeft onder- en bovengeleiders, die aan weerskanten bevestigd zijn op een fundatieplaat.
De beide leiblokken, door een juk (traverse) met de kruiskop verbonden, zijn van gietijzer en glijden tussen de gietijzeren leibanen.
De as draagt aan beide zijden krukschijven en tussen de kussenblokken is een vliegwiel met tandkrans (voor het tornen) aangebracht.
Daarnaast is een schijf met dubbele spaken aangebracht. Beide zuigerstangen zijn verlengd.
Die van de hogedruk-cilinder wordt gevoerd over een zware gietijzeren leider die tegen het voorste deel van de fundatieplaat is vastgeschroefd.
De achterste beweegt de luchtpomp, die zich binnen in het lichaam van de injectie-condensor bevindt.
De receiver, waarin de stoom uit de hogedruk-cilinder stroomt, alvorens in de lagedruk-cilinder te komen, is hier onder de vloer geplaatst.
De pijp waardoor de afgewerkte stoom naar de condensor ontwijkt, is wel te zien, met de daarbij behorende afsluiters en de manometer.
De hier afgebeelde machine heeft cilinder-middellijnen van 450 en 675 mm, bij een slaglengte van 750 mm. Er worden 77 slagen ontwikkeld en een normaal vermogen van 200 IPK.
Dit type machine is in verschillende afmetingen gebouwd, van 35 tot 515 IPK.

(Informatie uit: SCHOLL)

Het is zeer waarschijnlijk dat er bij Halbertsma sprake is geweest van een dergelijke machine. We moeten er wel rekening mee houden dat Stork op dit concept heeft voortgeborduurd en dat de machine van 1915 een stoomregeling heeft gekend met kleppen (b.v. de stoomregeling van Lentz of Sulzer).
In dat geval zal de machine misschien ook vergelijkbaar zijn geweest met de machine van de foto, deze machine was opgesteld in een fabriek te Aalten.

Storkmachine 1915 nr2.jpg
Impressie van een Stork-stoommachine, zoals die ook sinds 1915 in Grou heeft gefunctioneerd
(afbeelding: Het Geheugen van Nederland, Stork Fotoarchief}

Terug naar de pagina met onderwerpen